នាឡិការាងកាយ ពន្លឺ ពេលវេលាគេង អរម៉ូន សីតុណ្ហភាព មេតាបូលីស jet lag ការងារវេន chronotype និងវដ្តជីវសាស្ត្រប្រចាំថ្ងៃ
ចង្វាក់ប្រចាំថ្ងៃ
ចង្វាក់ប្រចាំថ្ងៃគឺជាវដ្តជីវសាស្ត្រខាងក្នុងដែលដំណើរការប្រហែល 24 ម៉ោង។ វាជួយឱ្យភាវៈរស់សម្របសម្រួលការគេង ភាពភ្ញាក់ដឹងខ្លួន អរម៉ូន សីតុណ្ហភាពរាងកាយ ការរំលាយអាហារ និងដំណើរការផ្សេងទៀតជាមួយលំនាំប្រចាំថ្ងៃនៃពន្លឺ និងភាពងងឹត។
តើចង្វាក់ប្រចាំថ្ងៃគឺជាអ្វី
ចង្វាក់ប្រចាំថ្ងៃគឺជាវដ្តជីវសាស្ត្រដែលកើតឡើងម្តងប្រហែលរៀងរាល់មួយថ្ងៃ។ ពាក្យ circadian មកពីឫសឡាតាំងដែលមានន័យប្រហែលថា ជុំវិញមួយថ្ងៃ។ នៅមនុស្ស វាជួយឱ្យរាងកាយទស្សន៍ទាយការផ្លាស់ប្តូរទៀងទាត់ ដូចជាពន្លឺថ្ងៃ ភាពងងឹត អាហារ សកម្មភាព និងការសម្រាក ជំនួសឱ្យគ្រាន់តែប្រតិកម្មបន្ទាប់ពីវាកើតឡើង។
នាឡិកាមេ
មនុស្សមាននាឡិកាជីវសាស្រ្តជាច្រើននៅក្នុងជាលិកា និងសរីរាង្គ ប៉ុន្តែនាឡិកាមេនៅក្នុងខួរក្បាលជួយសម្របសម្រួលពួកគេ។ នាឡិកាមេនេះស្ថិតនៅក្នុងស្នូល suprachiasmatic ដែលជាតំបន់តូចមួយនៃអ៊ីប៉ូតាឡាមូស ដែលទទួលព័ត៌មានពន្លឺពីភ្នែក និងបញ្ជូនសញ្ញាកំណត់ពេលវេលាទៅកាន់ផ្នែកផ្សេងៗនៃរាងកាយ។
របៀបដែលពន្លឺកំណត់នាឡិកា
ពន្លឺពេលព្រឹកជាធម្មតាជួយរុញរាងកាយឆ្ពោះទៅរកភាពភ្ញាក់ដឹងខ្លួននៅពេលថ្ងៃ ខណៈភាពងងឹតជួយគាំទ្រសញ្ញាពេលយប់ ដូចជាការបញ្ចេញមេឡាតូនីន។ ពន្លឺភ្លឺនៅយប់ជ្រៅអាចពន្យារនាឡិការាងកាយ ធ្វើឱ្យពិបាកគេង និងពិបាកភ្ញាក់នៅម៉ោងដែលចង់បាននៅព្រឹកបន្ទាប់។
ច្រើនជាងការគេង
ចង្វាក់ប្រចាំថ្ងៃមានឥទ្ធិពលលើច្រើនជាងពេលដែលមនុស្សមានអារម្មណ៍ងងុយគេង។ វាជួយកំណត់ពេលសីតុណ្ហភាពរាងកាយ ការបញ្ចេញអរម៉ូន ការរំលាយអាហារ សកម្មភាពប្រព័ន្ធភាពស៊ាំ សម្ពាធឈាម ការយកចិត្តទុកដាក់ និងមេតាបូលីស។ ដូច្នេះសកម្មភាពដូចគ្នាអាចមានអារម្មណ៍ខុសគ្នាអាស្រ័យលើពេលវេលានៃថ្ងៃ។
ហ្សែន និងរង្វិលជុំមតិត្រឡប់
នៅខាងក្នុងកោសិកា ហ្សែននាឡិកា និងប្រូតេអ៊ីនបង្កើតរង្វិលជុំមតិត្រឡប់ដែលកើនឡើង និងធ្លាក់ចុះពេញមួយថ្ងៃ។ ការស្រាវជ្រាវលើរុយផ្លែឈើបានជួយបង្ហាញពីយន្តការម៉ូលេគុលនេះ ហើយគោលការណ៍ពាក់ព័ន្ធត្រូវបានរកឃើញនៅក្នុងសារពាង្គកាយជាច្រើន។ រង្វិលជុំទាំងនេះអនុញ្ញាតឱ្យកោសិការក្សាពេលវេលា ទោះបីជាមិនមានសញ្ញាខាងក្រៅថេរក៏ដោយ។
Jet lag និងការងារវេន
Jet lag កើតឡើងនៅពេលនាឡិការាងកាយនៅតែស្របនឹងតំបន់ពេលវេលាចាស់ ខណៈពិភពខាងក្រៅបានផ្លាស់ទៅតំបន់ពេលវេលាថ្មី។ ការងារវេនអាចបង្កើតភាពមិនស៊ីសង្វាក់ដែលជាប់លាប់ជាងនេះ ជាពិសេសនៅពេលមនុស្សត្រូវភ្ញាក់នៅពេលយប់ ហើយគេងនៅពេលថ្ងៃ។ ឧទាហរណ៍ទាំងពីរបង្ហាញភាពខុសគ្នារវាងម៉ោងនាឡិកា និងម៉ោងរាងកាយ។
Chronotype និងភាពខុសគ្នា
មនុស្សខុសគ្នាតាម chronotype ដែលមានន័យថាទំនោរធម្មជាតិក្នុងការភ្ញាក់ដឹងខ្លួនល្អជាងនៅព្រឹក ឬនៅពេលយប់។ អាយុ ពន្ធុវិទ្យា ការប៉ះពាល់នឹងពន្លឺ កាលវិភាគសាលា ឬការងារ និងទម្លាប់ សុទ្ធតែមានតួនាទី។ Chronotype មិនមែនគ្រាន់តែជាភាពខ្ជិល ឬវិន័យទេ។ វាបង្ហាញពីជីវវិទ្យាដែលអន្តរកម្មជាមួយបរិស្ថាន។
ហេតុអ្វីបានជាវាសំខាន់
ចង្វាក់ប្រចាំថ្ងៃមានសារៈសំខាន់ ព្រោះជីវិតសម័យទំនើបអាចរុញការគេង ពន្លឺ អាហារ និងការងារឱ្យចូលក្នុងកាលវិភាគដែលផ្ទុយគ្នាបានយ៉ាងងាយ។ ការយល់ដឹងអំពីនាឡិការាងកាយអាចធ្វើឱ្យទម្លាប់គេងប្រសើរឡើង កាត់បន្ថយភាពអស់កម្លាំង ជួយរៀបចំកាលវិភាគការងារដែលមានសុវត្ថិភាពជាងមុន និងពន្យល់ថាហេតុអ្វីពេលវេលាអាចសំខាន់ចំពោះសុខភាព ការសិក្សា ការធ្វើដំណើរ និងសមត្ថភាពប្រចាំថ្ងៃ។